เปิดตำนานต้นลาน “ลูกฆ่าแม่” ตลอดชีวิต 20-80 ปีออกลูกครั้งเดียวก่อนยอดด้วนยืนต้นตาย

เปิดตำนานต้นลาน “ลูกฆ่าแม่” ตลอดชีวิต 20-80 ปีออกลูกครั้งเดียวก่อนยอดด้วนยืนต้นตาย-เคยกินไหม “ลูกลานเชื่อม”สรรพคุณรักษาหลายโรค
(30 มี.ค.)

 

ผู้สื่อข่าวรายงานว่าที่บ้านของนายยินดี คชสิทธิ์ อายุ 77 ปีเลขที่ 408 หมู่ 2 ต.ท่ายาง อ.ทุ่งใหญ่ จ.นครศรีธรรมราช กำลังมีการเก็บลูกลาน ซึ่งเป็นต้นไม้ที่แปลกประหลาดเนื่องจากต้นลานเป็นต้นไม้คล้ายต้นตาลโตนด สูง 20 เมตรขึ้นไป โดยมีบางต้นมีอายุยืนถึง 60-70 ปีก็มี แต่ต้นลาน 1 ต้นจะเป็นลูกหรือออกผลผลิตพียงครั้งเดียวเท่านั้น และระหว่างที่ออกลูกจนกว่าจะแก่จัดใบจะทยอยรวงหล่นจนหมด บนปลายยอดจะเหลือเฉพาะทะลายลูกลานเป็นจำนวนมาก

เมื่อใบหล่นหมดถือว่าลูกลานแก่จัด สามารถเก็บมาแปรรูปเป็นอาหารกินเล่นได้หลายชนิดที่นิยมมากที่สุดคือนำมาเชื่อมเรียบกว่า “ลูกลานเชื่อม” รับประทานกับน้ำแข็งใสเป็นที่ชื่นชอบของคนทั่วไป โดยเฉพาะในช่วงฤดูร้อน และว่ากันว่าลาน 1 ต้นให้ผลผลิตมากถึง 500 กก.-1ตันเลยทีเดียว หลังจากลูกร่วงลงดินหรือโดนเก็บต้นลานจะยืนต้นตายในที่สุด จึงกลายเป็นตำนานที่เล่าสืบต่อ ๆ กันมาตั้งครั้งโบราณว่า “ต้นลานตำนานลูกฆ่าแม่”


ผู้สื่อข่าวจึงเดินทางไปตรวจสอบพบต้นลานต้นใหญ่สูงจากพื้นดินไม่ต่ำกว่า 25 เมตรพบนายยินดี คชสิทธิ์ พร้อมด้วยนางสมบูรณ์ คชสิทธิ์ อายุ 75 ปี ภรรยากำลังช่วยกันเก็บลูกลานใส่กระสอบที่เพิ่งปีนขึ้นไปตัดทะลายลงมาเม็ดมาเต็มใต้โคนต้น โดยผลลานหรือลูกลาน หรือลูกต้นลาน ผลจะมีลักษณะกลม มีสีเขียวหรือเขียวเข้ม มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 3.5-4.5 เซนติเมตรหนึ่งผลมีหนึ่งเมล็ด เนื้อในของลูกลานจะคล้ายกับลูกชิดแต่จะมีลักษณะกลม มีรสชาติจืดและเหนียวหนืด สรรพคุณของลูกลาน ใช้รับประทานเป็นยารักษาโรคกระเพาะ ช่วยฆ่าเชื้อในลำไส้ และช่วยระบาย โดยสองสามีภรรยาพร้อมลูกหลานช่วยกันนำลูกกลับไปบ้านและช่วยกันทุบเอาเปลือกออกสีเขียวออกเหลือแต่เนื้อใน จากนั้นจึงนำไปต้มจนสุกสามารถเก็บไว้ได้เป็นเวลานาน เมื่อต้องการรับประทานก็จะนำออกมาเชื่อมรับประทานตามความต้องการ แต่ถือว่าเป็นขนมหวานที่มีให้เห็นไม่บ่อยนัก

นายยินดี คชสิทธิ์ กล่าวว่า ต้นลานต้นนี้ต้นนำเมล็ดมาปลูกเมื่อประมาณเกือบ 50 ปีก่อน จนต้นสูงกว่า 25 เมตร ต้นรอคอยว่าเมื่อไหร่มันจะออกลูกจนเมื่อ 3 เดือนก่อนสังเกตเห็นต้นลานเริ่มออกดอกเป็นช่อ ก่อนเปลี่ยนเป็นผลขนาดเล็ก ๆ ในขณะที่ใบจะเริ่มทยอยร่วงหล่น โดยใช้เวลากว่า 3 เดือนใบจะหล่นจนหมด บนยอดจะเหลือแต่ทะลายลูกลาน บ่งบอกให้ว่าลูกลานต้นดังกล่าวแก่จัด หรือที่ชาวบ้านเรียกว่าลูกสุกแล้ว ตนและลูกหลานจึงนัดกันมาปันขึ้นไปตัดทะลายลูกลานในวันนี้ และเมื่อเอาลูกมันลงมาทั้งหมดแล้วต่อไปต้นลานต้นนี้ก็ยืนต้นตายและอาจจะต้องใช้เวลาอีกนับ 10 ปีต้นลานจะเปื่อยผุพังไปได้หมด แต่ส่วนใหญ่เมื่อเก็บลูกหมดแล้วก็จำการดค้นต้นเพื่อนำไม้ต้นลานมาใช้ประโยชน์อย่างอื่นต่อไป แต่หากมันขึ้นเองตามธรรมชาติ หรือตามป่าเขาเรามักจะเห็นมันยืนต้นตายในลักษณะยอดด้วน หากเห็นต้นลานยอดด้วนสรุปได้ว่ามันเป็นลูกแล้วและกำลังยืนต้นตาย จึงกลายมาเป็นเรื่องเล่าหรือตำนานว่า “ต้นลานตำนานลูกฆ่าแม่”
แต่ในทางวิชาการระบุว่าไม่ใช่เรื่องแปลกประหลาดอะไร เป็นธรรมชาติของมัน ซึ่งมีต้นไม้อีกหลายชนิดที่ออกลูกแล้วตาย หรือออกดอกแล้วตาย ในส่วนของต้นลานเมื่อเริ่มปลูกหรือขึ้นเองตามธรรมชาติ แต่ละต้นจะใช้เวลาออกลูกไม่เท่ากัน บางต้นออกลูกตอนอาบุ 10 ปี 20 ปี 50 ปี หรืออาจจะมากกว่านั้น แต่ที่สำคัญคือพอต้นลานออกลูกแล้วลำต้นก็จะยืนยอดด้วนตายทุกต้น จึงเป็นที่มาของ “ลูกฆ่าแม่” ดังกล่าว
ลาน ชื่อสามัญ แฟน ปาล์ม (Fan palm) ลอนทาร์ ปาล์ม (Lontar palm) ทาลิพอท ปาล์ม (Talipot palm) ชื่อวิทยาศาสตร์ โครีฟา อัมบราคิวลิเฟอรา แอล. (Corypha umbraculifera L.) จัดอยู่ในวงศ์ปาล์ม (ARECACEAE) มีชื่อท้องถิ่นอื่นๆ ว่า ลานบ้าน ลานวัด ลานหมื่นเถิดเทิง ปาล์มพัด เป็นต้น
ต้นลาน เป็นพืชใบเลี้ยงเดี่ยว รูปร่างเหมือนต้นปาล์ม เพราะเป็นเผ่าพันธุ์เดียวกัน มีถิ่นมีกำเนิดอยู่ในอเมริกาและในแถบเมดิเตอร์เรเนียน มักจะขึ้นที่มีอากาศชื้นเย็นและมีฝนตกมาก ทนทานต่อภัยธรรมชาติได้ดี ต้นเล็กแม้ว่าจะถูกไฟไหม้แต่ก็สามารถงอกขึ้นมาใหม่ได้ เนื่องจากมีรากลึกมาก มีอยู่ด้วยกัน 6 ชนิดทั่วโลก แต่ในไทยพบเพียง 3 ชนิด ได้แก่ 1.ลานพรุ (gehang palm, ebang Palm) กระจายพันธุ์ตั้งแต่อินเดียไปจนถึงฟิลิปปินส์ รวมไปถึงทางตอนเหนือของออสเตรเลียและไทย พบได้มากในแถบภาคใต้แถวๆ นครศรีธรรมราช สงขลา กระบี่และพังงา มักขึ้นตามแนวชายฝั่งแม่น้ำหรือในพื้นที่ชุ่มน้ำ ลำต้นสูงคล้ายต้นตาล สูงประมาณ 30 เมตร ขนาดลำต้นไม่รวมกาบใบมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 40-60 เซนติเมตร มักขึ้นรวมกันเป็นจำนวนมากในที่ราบท้องทุ่ง แม้ในบริเวณที่มีน้ำขัง
ชนิดที่ 2 ได้ลานป่า หรือลานทุ่ง (Indochinese fan palm) พบได้ในไทยและเวียดนาม เป็นพันธุ์ไม้ดั้งเดิมของไทย พบมากที่ปราจีนบุรี ขอนแก่น และสระบุรี พบได้ทั่วไปในลพบุรี ตาก นครปฐม และพิษณุโลก ต้นลานป่าจะมีขนาดใหญ่ไม่เท่าลานวัด มีความสูงประมาณ 15 เมตร เส้นผ่านศูนย์กลางต้นไม่รวมกาบใบประมาณ 45-75 เซนติเมตร และชนิดที่ 3 ได้แก่ ลานวัด หรือลานบ้าน หรือลานหมื่นเถิดเทิง เป็นปาล์มที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก มีถิ่นกำเนิดในศรีลังกาและอินเดีย และยังเป็นต้นไม้ประจำชาติของศรีลังกาด้วย สำหรับในประเทศจะไม่พบตามธรรมชาติ แต่มักนำมาเพาะปลูกในแถบภาคเหนือของเมืองไทย
ต้นลานเมื่อแก่แล้วหรือมีอายุราว 20-80 ปี โดยช่วงอายุ 20-30 ปีลำต้นจะมีความสูงถึง 25 เมตร หากมีอายุยืนไปมากกว่านั้นจะอีกสักกี่ปีก็ตามลำต้นก็จะไม่สูงไปมากกว่านั้นอีกแล้ว และในช่วงเดือนพฤษภาคมถึงเดือนมิถุนายนต้นลานจะออกดอกและผล ซึ่งหมายถึงช่วงชีวิตสุดท้ายของต้นลาน. ไพฑูรย์ อินทศิลา/กัญญาณัฐ เพ็ญสวัสดิ์/นครศรีธรรมราช 30 มี.ค. 2561

ใส่ความเห็น

Top
Loading...
ข้ามไปยังทูลบาร์